|
|
|
|
| آخرین بروز رسانی : سه شنبه 16 مهر 1387 19:15:39 |
   |
بررسی تغییرات حوزه های انتخابیه استان یزد و ميزان مشاركت در هفت دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی(انتخابات مجلس هشتم 246)
مقالات و تحقیقات وارده به یزدفردا
(انتخابات مجلس هشتم 246)
بررسی تغییرات حوزه های انتخابیه استان یزد و ميزان مشاركت در هفت دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی
رضا ملاحسينی اردکانی
دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافيای سياسی دانشگاه تربيت مدرس
E-mail: mollahosseini@modares.ac.ir
وضعیت تقسیمات کشوری استان یزد :
تا قبل از تصویب قانون تقسیمات کشوری در ایرن ، می توان گفت یزد همواره به عنوان یکی از ولایات ممالک محروسه ایران محسوب می گردیده است . به گونه ای که در قانون مربوط به تشکیل ایالات و ولایات مصوب سال 1325 ق نام یزد نیز به عنوان یکی از ولایات ایران آمده است . وضع تقسیمات کشوری ایران تا سال 1316 ش با تغییراتی همچنان بر پایه قانون مذکور ادامه داشت تا اینکه در قانون تقسیمات کشوری مصوب 16/8/1316 ولایت یزد یکی از شهرستانهای استان جنوب را تشکیل داد و در 19 دیماه همان سال با تغییراتی که در تقسیمات کشوری بوجود آمد ، شهرستان یزد به همراه اصفهان ، استان دهم را تشکیل دادند . در سال 1348 شهرستان یزد به فرمانداریکل یزد ارتقاء یافت و سرانجام نیز در تاریخ 9/7/1352 استان یزد متشکل از چهار شهرستان تاسیس گردید . پس از آن نیز استان یزد از نظر تقسیماتی دچار تغییراتی گشت که مهمترین آنها الحاق چند شهرستان و همچنین تاسیس چند شهرستان جدید در این استان بود .
وضعیت تقسیمات کشوری استان یزد در سالهای پس از انقلاب اسلامی را در جدول زیر می توان مشاهده نمود :
بررسی تغییرات حوزه های انتخابیه استان یزد ، پس از پیروزی انقلاب اسلامی :
پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون 3 قانون جدول حوزه های انتخابیه و 1 اصلاحیه به تصویب رسیده است . این قوانین به ترتیب در سالهای 1358 ، 1366 ، 1378 و اصلاحیه سال 1374 می باشند . جدول حوزه های انتخابیه در سالهای 1358 و 1366 در ضمیمه قانون انتخابات مجلس قرار داشتند و قانون جدول حوزه های انتخابیه سال 1378 نیز بصورت یک ماده واحده به تصویب رسیده اند . در هر یک از این قوانین بر اساس شرایط جمعیتی ، تقسیماتی و ... تغییراتی در تعداد نمایندگان و همچنین حوزه های انتخابیه صورت گرفت . اساس برگزاری انتخابات مجلس در حوزه های فعلی بر مبنای قانون حوزه های انتخابیه مصوب سال 1378 می باشد .
الف : حوزه بندی سال 1358 :
بعد از پیروزی انقلاب ، نهادهای انقلابی برای استقرار جمهوری اسلامی بوجود آمد . یکی از این نهاد ها شورای انقلاب بود که وظیفه تصویب وتغییر قوانین را تا برقراری مجلس شورای ملی برعهده داشت. ( تا سال 1359 که مجلس با تصویب یک ماده نام مجلس شورای ملی را به مجلس شورای اسلامی تغییر داد ، در مصوبه های شورای انقلاب ، عنوان مجلس شورای ملی به کار برده می شد . ) یکی از قوانینی که در این مقطع دچار تغییر شد، قانون انتخابات مجلس شورای ملی بود که به دنبال تصویب لایحه قانونی انتخابات مجلس شورای ملی در جلسه مورخ 17/11/1358 کمیسیون شماره 1 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران ، تعداد نمایندگان از 268نفر به 270نفر وتعداد حوزه های انتخابیه از 178حوزه به 193 حوزه افزایش یافت . از سال 1350که حوزه بندی مجدد انجام گردید تا سال 1358تغیراتی در تقسیمات کشوری صورت گرفته و به دنبال ارتقاء سیاسی و اداری تعداد 24 استان بوجود آمد که به تبع این تغیرات در حوزه های انتخابیه نیز تغییراتی باید صورت می گرفت . وضعیت حوزه های انتخابیه استان یزد بر اساس قانون مصوب سال 1358 را می توان در جدول زیر مشاهده نمود:
این جدول مبنای کار برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی در دوره های اول و دوم قرار گرفت .
ب: حوزه بندی سال 1366 :
بر طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ، از تاريخ رسميت يافتن دوره اول مجلس شوراي اسلامي هر 10سال يكبار بر اساس آمار سرشماري كشور، در هر حوزه انتخابيه به نسبت هر 150هزار نفر افزایش ، 1 نفر نماينده اضافه مي شود .در 20/1/1366 قانوني به تصويب مجلس شورای اسلامی رسيد كه بر اساس اصل 64 قانون اساسي ، تعداد حوزه هاي انتخابيه از 193به 196 حوزه افزايش يافت، اما تغييري در تعداد نمايندگان ايجاد نشد . در برخي استانها بخشهایي از حوزه هاي انتخاباتي تغيير يافته يا حوزه هاي جديدي از چند بخش تشکیل دهنده ساير حوزه ها ايجاد گرديد. در استان یزد نیز تغییری در تعداد نمایندگان حاصل نشد ، اما تغییراتی در حوزه های انتخابیه و مناطق تشکیل دهنده آنان رخ داد . حوزه های مصوب در این قانون ملاک عمل در برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی در دوره های سوم و چهارم قرار گرفت . وضعیت حوزه های انتخابیه استان یزد را در قانون مصوب سال 1366 به شرح جدول زیر می توان دید :
ج : اصلاحیه حوزه های انتخابیه در سال 1374 :
در 22آذر ماه 1374در مجلس شوراي اسلامي قانون اصلاح حوزه هاي انتخابيه به تصويب رسيد كه بر اساس آن تغييراتي در نام حوزه ها و بخشهاي تابع بعضي از حوزه ها به وجود آمد . در استان يزد در این مقطع با تبدیل بخش میبد از توابع شهرستان اردکان به یک شهرستان مستقل ، در تاریخ 27/9/1369 ، حوزه انتخابیه اردكان به حوزه انتخابیه اردكان وميبد تغيير نام يافت . اصلاحات انجام شده در این قانون نیز ملاک برگزاری دوره پنجم انتخابات مجلس شورای اسلامی قرار گرفت .
د : حوزه بندي سال 1378 :
در اين سال در اجراي اصل 64 قانون اساسي مبني بر افزايش حداكثر 20 نماينده به تعداد نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و اصلاح حوزه هاي انتخابيه و تعداد نمايندگان آن ، با در نظر گرفتن ميزان افزايش جمعيت ، مسائل جغرافيايي ، رقابتهاي مكاني ، ارتقاء سطح سياسي واحدهاي تقسيمات كشوري و اجراي قانون تقسيمات كشوري مصوب 1362مبنی بر انطباق تابعيت حوزه هاي انتخابيه بعضي از بخشها با تابعيت تقسيماتي آنها به منظور رفع تابعيت دوگانه وتغيير نام حوزه هاي انتخابيه ، وزارت كشور در پيشنهاد خود به هيات دولت تعداد حوزه هاي انتخابه را 205حوزه وتعداد نمايندگان را به 290 نماينده افزايش داد .با توجه به اينكه جمعيت ايران در سرشماري سال 1375 تــعدا د 60055488 نفر بود ، مي توان گفت كه در این لایحه تقريبا به ازاء هر 210000 نفر ، 1 نماينده اختصاص يافت . در اين تغييرات 20كرسي به تعداد كرسيهاي نمايندگي اضافه گرديد كه بعضي از استان ها وحوزه ها دچار تغيير شدند . از جمله در استان یزد 1 نماینده و به تبع آن 1 حوزه انتخابیه به مجموع حوزه های انتخابیه و تعداد نمایندگان آن اضافه گردید .
قاون حوزه های انتخابیه مصوب سال 1378 نیز مبنایی برای برگزاری انتخابات دوره های ششم و هفتم مجلس شورای اسلامی قرار گرفت . همچنین انتخابات دوره بعدی مجلس شورای اسلامی نیز بر همین اساس برگزار خواهد گردید . وضعیت حوزه های انتخابیه استان یزد را بر اساس قانون مصوب سال 1378 را در جدول زیر می توان بررسی نمود .
حوزه های انتخابیه استان یزد در سال 1378 :
بررسی وضعیت حوزه های انتخابیه و میزان مشارکت در هفت دوره انتخابات مجلس در استان یزد :
دوره اول انتخابات مجلس شورای اسلامی :
انتخابات دوره اول مجلس شورای اسلامی دوسال پس از پیروزی انقلاب اسلامی در تاریخ 24/12/1359 برگزار گردید . همانگونه که قبلا نیز گفته شد ملاک عمل در برگزاری این دوره از انتخابات ، قانون انتخابات مصوب 17/11/1358 بود .
برای بررسی هرچه بهتر چگونگی حوزه بندی انتخاباتی و همچنین بررسی میزان مشارکت مردم استان در انتخابات دوره اول مجلس شورای اسلامی ، بهتر است ابتدا به بررسی وضعیت تقسیماتی و جمعیتی شهرستانهای استان یزد در سال 1359 پرداخته شود . برای این منظور می توان از اطلاعات جدول زیر استفاده نمود :
همانگونه که ملاحظه می گردد در این سال وسعیترین شهرستان استان را شهرستان اردکان و همچنین پرجمعیت ترین شهرستان را نیز شهرستان یزد بوده اند .
بر مبنای تقسیمات و آمار جمعیتی این جدول ، وضعیت حوزه های انتخابیه استان یزد در دوره اول مجلس شورای اسلامی را نیز می توان در جدول بعد مشاهده نمود :
همانطور که در این جدول قابل مشاهده می باشد ، استان یزد در انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی به 3 حوزه انتخابیه با 3 نماینده تقسیم گردیده بود . یکی از ملاکهای مهم در بحث حوزه بندیهای انتخاباتی پارلمانی ، مطابقت مرزهای حوزه های انتخابیه با مرزهای وادهای تقسیمات کشوری می باشد . ( دفتر انتخابات وزارت کشور ) اما آنچه در این حوزه بندی به چشم می خورد عدم رعایت این موضوع در هر سه حوزه استان یزد می باشد . به نحوی که بخشهای اشگذر و خضرآباد که در تابعیت شهرستان یزد قرار داشتند در حوزه انتخابیه شهرستان اردکان قرار گرفتند و همچنین دهستانهای هرات و مروست که از واحدهای تقسیماتی شهرستان مهریز بودند در حوزه انتخابیه شهربابک در استان کرمان قرار گرفتند . مشکل دهستانهای هرات و مروست تا سال 1378 که این منطقه به سطح شهرستان ارتقاءیافت همچنان پابرجا بود .
اما در بررسی میزان مشارکت مردم استان یزد در دوره اول انتخابات مجلس شورای اسلامی نیز آمار و اطلاعاتی که دفتر انتخابات استانداری یزد منتشر نموده به شرح جدول زیر می باشد :
از بررسی این آمار و ارقام می توان اینگونه نتیجه گرفت که در کل استان یزد از مجموع 223327 نفر واجد شرایط رای دادن تعداد 151559 فر در انتخابات شرکت نموده اند که چیزی برابر با 9/64% درصد از واجدین را در بر می گیرد . در این میان حوزه انتخابیه یزد با 4/80 % آراء در صدر و حوزه انتخابیه تفت – بافق – مهریز نیز با 8/55% آراء کمترین میزان مشارکت را در انتخابات دوره اول مجلس شورای اسلامی داشته اند .
دوره دوم انتخابات مجلس شورای اسلامی :
دومین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در تاریخ 26/1/1363 در سراسر ایران برگزار گردید . در این سال به جزء افزوده شدن 4 شهر به مجموع شهرهای استان شاهد تغییرات عمده دیگری در وضع تقسیماتی استان یزد نمی باشیم . میزان جمعیت در کل استان یزد در این سال به نسبت 4 سال قبل یعنی سال 1359 که اولین دوره انتخابات مجلس برگزار گردید ، 133612 نفر افزایش داشته که به 529877 نفر رسید . در جدول زیر وضعیت تقسیماتی و جمعیتی سال 1363 استان یزد نمایش داده شده است .
در این سال نیز همچنان وسیعترین شهرستان ، اردکان و پرجمعیت ترین شهرستان استان نیز شهرستان یزد می باشند .
در این دوره تغییری در وضع حوزه های انتخابیه به نسبت دوره اول انتخابات به وجود نیامد و جدول حوزه های انتخابیه استان یزد ، همان جدول دوره اول انتخابات بود که بر مبنای قانون انتخابات مصوب سال 1358 ترسیم شده بود . این جدول به شرح جدول زیر می بوده است :
گفته شد که جدول حوزه های انتخابیه استان یزد در دوره دوم برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی بدون هیچ تغییری همان حوزه بندی دوره اول انتخابات مجلس بود . بنابراین باید گفت همچنان مشکلات ناشی از حوزه بندی در دوره اول انتخابات همچنان پابرجا مانده که مهمترین آنها نیز عدم مطابقت مرز حوزه های انتخابیه با مرزهای تقسیماتی استان یزد می باشد .
اما در بررسی میزان مشارکت مردم استان یزد در دوره دوم انتخابات مجلس شورای اسلامی ، شاهد افزایش 10% مشارکت مردم در انتخابات نسبت به دوره اول آن در سطح کل استان می باشیم . به این ترتیب میزان مشارکت مردم استان از 9/64 % در دوره اول به 2/75 % در این دوره رسید . بدین معنی که از 275027 نفر از واجدین شرایط رای دادن در استان یزد میزان 208573 نفر در انتخابات شرکت نمودند . همچنان در این دوره نیز حوزه انتخابیه یزد با 7/87 % بیشترین میزان مشارکت و حوزه انتخابیه تفت – بافق – مهریز هم با 1/64 % کمترین میزان مشارکت را داشته اند .
دوره سوم انتخابات مجلس شورای اسلامی :
در تاریخ 19/1/1367 سومین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی برگزار گردید . اساس حوزه بندیهای انتخاباتی در این دوره از انتخابات ، قانون انتخابات مصوب سال 1366 می باشد . در این دوره از انتخابات به جز افزوده شدن بخش ابرکوه از شهرستان آباده استان فارس به شهرستان تفت در استان یزد ، شاهد تغییرات عمده دیگری در وضع تقسیماتی استان یزد نیستیم و همچنان استان یزد از 5 شهرستان با زیرواحدهای تقسماتی آن تشکیل یافته است . جمعیت استان نیز با افزایش تعداد 140123 نفر نسبت به دوره دوم انتخابات مجلس به رقم 670000 نفر رسید . پرجمعیت ترین شهرستان استان را در این سال ، شهرستان یزد با 341700 نفر و کم جمعیت ترین شهرستان را نیز بافق با 39000 نفر تشکیل می داده است .
در حوزه بندی سال 1367 تغییراتی در حوزه های انتخابیه ستان یزد به وجود آمد که تلاشهایی برای رفع مشکلات ناشی از حوزه بندیها در آن به چشم می خورد . از جمله مشکل حوزه های انتخابیه اردکان و یزد بود که با الحاق شدن بخشهای اشگذر و خضرآباد به حوزه انتخابیه یزد ، مشکل عدم مطابقت مرزهای حوزه های انتخابیه با مرزهای تقسیماتی در این دو حوزه مرتفع گردید . اما مشکل دهستانهای هرات و مروست در حوزه انتخابیه تفت-بافق-مهریز که همچنان در حوزه انتخابیه شهربابک استان کرمان قرار داشتند لاینحل باقی ماند . ضمن آنکه بخش ابرکوه که از استان فارس منتزع گردیده بود در سال 1366 به شهرستان تفت در این حوزه انتخابیه اضافه گردید . شرح حوزه های انتخابیه و خلاصه مشکلات آن را در دوره سوم انتخابات مجلس شورای اسلامی ، می توان در جدول بعد دید :
برای بررسی میزان مشارکت مردم استان یزد در دوره سوم انتخابات مجلس شورای اسلامی می توان به جدول بعدی مراجعه نمود . در این دوره شاهد کاهش اندکی از میزان مشارکت به نسبت دوره دوم انتخابات هستیم که این رقم به 2./74 % رسید . از 330950 نفر واجد شرایز شرکت در انتخابات دوره سوم ، تعداد 144985 نفر در انتخابات شرکت نمودند که از این میزان بالاترین میزان مشارکت در بین شهرستانهای استان را ، شهرستان اردکان با 1/88 % واجدین شرایط به خود اختصاص داده است .
دوره چهارم انتخابات مجلس شورای اسلامی :
چهارمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در حالی در تاریخ 21/1/1371 برگزار گردید که تعداد شهرستانهای استان یزد با ارتقاء بخش میبد شهرستان اردکان به شهرستان ، به تعداد 6 شهرستان رسید . اما نکته جالب توجه در این دوره ، میزان رشد جمعیت استان یزد بوده است که با افزایشی در حدود 21020 نفر نسبت به دوره سوم انتخابات به مرز 691019 نفر رسید . این میزان رشد جمعیت بیانگر اعمال سیاستهای کاهش جمعیت در سطح استان یزد می باشد . هچنان در این دوره نیز شهرستان یزد با 360129 نفر پرجمعیت ترین و شهرستان بافق با 44021 نفر کم جمعیت ترین شهرستانهای استان را شکل می دهند .
همانطور که گفته شد اساس حوزه بندی انتخابات سال 1371 نیز همچنان جدول حوزه های انتخابیه قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب سال 1366 بود . اما مشکلاتی که در این دوره اتفاق افتاد یکی در حوزه انتخابیه اردکان بود که با ارتقاء بخش میبد به شهرستان در این دوره شاهد شدت گرفتن منازعات ناشی از رقابتهای مکانی بین مردمان این دو شهرستان بودیم ؛ و دیگری هم همچنان مشکل دهستانهای هرات و مروست شهرستان مهریز بود که کما فی السابق در حوزه انتخابیه شهربابک استان کرمان قرار داشتند .
در این دوره از انتخابات در استان یزد شاهد رشد میزان مشارکت مردم به نسبت دوره سوم انتخابات مجلس هستیم . به گونه ای که از 308475 نفر واجد شرایط شرکت در انتخابات ، میزان 251099 نفر در این امر مشارکت نمودند که برابر با میزان 4/81 % از واجدین شرایط می باشد . در این دوره حوزه انتخابیه اردکان ( و میبد ) با میزان مشارکت 1/88 % بیشترین و حوزه انتخابیه یزد با 7/70 % کمترین میزان مشارکت را در برگزاری انتخابات دوره چهارم مجلس شورای اسلامی داشته اند .
دوره پنجم انتخابات مجلس شورای اسلامی :
پنجمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در حالی در تاریخ 18/12/1374 در استان یزد برگزار گردید که تغییراتی در وضع تقسیماتی استان یزد بوجود آمده بود . از جمله ارتقاء بخش ابرکوه به سطح شهرستان بود که به این ترتیب مجموع شهرستانهای استان یزد به 7 شهرستان رسید . جمعیت کل استان یزد نیز در سال 1374 به 746657 نفر رسید . همچنان شهرستان یزد با داشتن جمعیتی برابر با 412795 نفر به تنهایی بیش از نیمی از جمعیت استان را شکل می داد .
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نسخه فابل چاپ 
ارسال به دوستان